Algemene Politieke Beschouwingen 2021

Vandaag staan de Algemene Beschouwingen van de Provincie Groningen op het programma. Fractievoorzitter Pascal Roemers voerde namens onze fractie het woord. 

Voorzitter,

Een paar weken geleden liep ik over de langste fiets- en wandelbrug van Europa. Zo Blauwe Stad in. Dan zie je hoe in een relatief korte periode het landschap kan veranderen. Niet alleen de verkoop van kavels neemt toe maar er is meer behoefte aan bepaalde voorzieningen en een spurt voor toerisme en recreatie. Woningbouw, werkgelegenheid en leefbaarheid in 1 wandeling gevangen. Dat landschap zal de komende decennia nog meer veranderen.  Niet alleen in de Blauwe stad maar in de hele provincie. Zoals dit al jaren veranderd.

De opgave voor Nederland is groot

De opgave voor Nederland is groot. 1 miljoen woningen in de komende tien jaar. En een woonopgave van 70.000 in onze provincie. Dat zijn 23 nieuwe woonwijken zo groot als de wijk Beijum om een beeld te hebben van de impact op ons landschap. Dat betekent dat we samen met gemeenten op gebiedsniveau moeten kijken hoe het nieuwe landschap van de provincie kan worden ingericht.

De woonopgave kan niet alleen in de stad worden opgevangen, maar ook in dorpen en de stedelijke kernen eromheen. Die invulling is in alle opzichten een grote puzzel. Niet alleen het landschap veranderd, maar ook de manier van leven. Door de pandemie zijn we, waar het kan, meer gaan thuiswerken, wordt er meer online besteld. Wat zijn hiervan de effecten op de grote kantoren en de winkelgebieden die al jaren meer en meer leeg komen te staan. Ook deze ruimten zijn een gedeelte oplossing van de woningnood.

Dit alles wordt nog eens gevoed door het Deltaplan voor het Noorden waar we als noordelijke provincies ons hard maken voor de Lelylijn en ook de Nedersaksenlijn en tegelijkertijd ons als noordelijke provincies de opdracht meegeven om 220.000 woningen te bouwen, waarvan, zoals gezegd 70000 in de provincie Groningen. Dit houdt in dat niet alleen het landschap verandert, maar ook de leefbaarheid en vraag naar voorzieningen en ook de werkgelegenheid.

Wonen en Leefbaarheid

Wonen en leefbaarheid zijn eigenlijk altijd aan elkaar verbonden. Helaas zien we een scheve woningmarkt. Een woningmarkt waarbij het makkelijker is om geld te lenen voor woningen om te verhuren dan een hypotheek voor woning om te leven. De woonquota is voor starters meer dan 40% van het inkomen. Een gezonde woonquota is 25 %. Jongeren wonen langer bij hun ouders en voor mensen die kleiner willen wonen is er geen aanbod voor. De woningmarkt gijzelt zichzelf. Dit betekent dat we meer moeten bouwen, maar vooral moeten kijken waar en wat we gaan bouwen. Het steeds veranderende landschap moet niet worden ingevuld met 12 in een dozijn ontwerpen, maar passend in het gebied waar de woningen komen te staan.

Naast het deltaplan hebben we het afgelopen maand gesproken over de Oostpolder. Een proces waar alles bij elkaar komt, participatie, gebiedsontwikkeling, bedrijvigheid economie natuur. Dit levert voor de toekomst mogelijk duizenden banen op, banen die we op dit moment nog niet kunnen invullen.

Participatie

In alles wat we doen als provincie hebben we de ambitie om iedereen hier zoveel mogelijk bij te betrekken, om te zorgen dat iedereen zijn steentje kan bijdragen in elk proces dat  we de komende jaren gaan oppakken. Zou het in deze tijd dan misschien niet een heel leuk idee zijn om bijvoorbeeld tv- en radioprogramma’s (inclusief alle social media) in te zetten om betrokkenheid te generen op actuele en toekomstige vraagstukken. Noem het moderne vorm van democratie. Wat vindt het college hiervan?

We leven in een provincie waar door corona steeds meer mensen Groningen hebben ontdekt en dat daarmee recreatie en toerisme in een stroomversnelling komt. Met nieuwe fiets- en wandelpaden die onze provincie rijker wordt liggen er steeds meer kansen voor de vrijetijdseconomie en daarmee op de arbeidsmarkt.

Werkgelegenheid versus arbeidsmarkt

Met alle ontwikkelingen die de komende jaren op ons afkomen en de ontwikkelingen die er nu al zijn, zoals de energietransitie en de krapte op de woningmarkt, toerisme en recreatie en de grote toekomstige opgaven, zien we dat er te weinig mensen opgeleid zijn voor de opgave die er ligt en die er komen gaat. De PvdA wenst doorbraken, want wat moet er veel werk worden verzet, met hoofd, handen en hart, waardoor we het ons niet kunnen permitteren om mensen met mogelijkheden en capaciteiten werkloos thuis te laten zitten. Sinds mensenheugenis er sprake van de zogenaamde “mismatch” tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt.

De provincie Groningen heeft het fonds leven lang leren ingesteld om de jeugdwerkloosheid te verminderen. Dit gebeurt door het onderwijs beter aan te laten sluiten op de arbeidsmarkt. Een project dat hieronder valt is ‘TopTechniek in Bedrijf’. Aankomende jaren ontstaat een toenemende vraag naar technische medewerkers. Deze bestaat deels uit vervangingsvraag, van mensen die het arbeidsproces verlaten en door de regionale ontwikkelingen, bevingen, energie en duurzaamheid en domotica.

Tegelijkertijd zullen we het in onze provincie de komende jaren meer en meer moeten hebben van om- en bijscholing. Want hoe scherp het opleidingenaanbod ook is toegesneden op de arbeidsmarkt van de toekomst door de demografische ontwikkelingen er simpelweg niet genoeg mbo-ers beschikbaar zijn voor de arbeidsmarkt. Dus een kerntaak zou moeten zijn om mensen om te scholen uit banen die verdwijnen of veranderen.

Krapte op de arbeidsmarkt. Zorgen voor de toekomst.

Dan naar de kern van mijn betoog voorzitter: Er is meer nodig. De opgaven hebben allemaal één ding gemeen: er zijn een hele hoop handen nodig om ze voor elkaar te boksen. De PvdA vindt dat het juist aan de politiek is om het voortouw te nemen en Groningen met een planmatige aanpak klaar te stomen voor de toekomst. Daarom roepen wij op te komen met een pact. Daarin maken we afspraken over goede OV-verbindingen, de bouw van veel meer broodnodige huizen en het doen van investeringen in de leefbaarheid van de dorpen en wijken van de provincie.

Passende scholing moet aansluiten op de Groningse arbeidsmarkt en uitdagingen om te zorgen voor goed werk in de provincie. Voor veel van deze opgaven zijn bij uitstek mbo-studenten nodig. Die willen vaak graag in de regio blijven. Daarom moet hun onderwijs goed aansluiten op concrete banen die ze in de provincie kunnen krijgen én moeten ze goed op de hoogte zijn van waar hun kansen liggen. Werk verandert steeds. Daarom willen we extra aandacht voor om- en bijscholing. Zo zorgen we ervoor dat gewerkt wordt aan de toekomst van onze provincie en daarmee ook de toekomst van de Groningers die dat werk verrichten.

Zo’n concrete route naar goed werk in Groningen willen we ook bieden voor hbo’ers en wo’ers. Die trekken na hun studie in het Noorden vaak naar de randstad. Maar voor hun toekomst en de inzet van hun talent moet ook in Groningen plaats zijn. Ons plan moet hun kansen in de provincie belichten en ze zo stimuleren hier te blijven werken en hun leven op te bouwen.

Het Plan voor Grunniger Werk

Het Plan voor Grunniger Werk is een vliegende aftrap van de komende tientallen jaren voor de provincie én de kans om een goed leven op te bouwen voor iedereen die dat hier wil. We roepen het provinciebestuur op uit de startblokken te schieten. Daarbij moeten vooral ook afspraken gemaakt worden met mbo- & hbo-instellingen en de universiteit over de benodigde aansluiting tussen uitdagingen en onderwijsaanbod. Groningse gemeenten moeten betrokken worden als overheden die het dichtst bij de mensen staan. Zo zorgen we er samen voor dat Groningen klaar is voor de toekomst waarin voor zoveel mogelijk Groningers een goede plek is.

Er moet op regionaal niveau nog heel wat gebeuren om de vele betrokken instellingen en (inter)gemeentelijke diensten soepel en resultaatgericht te laten samenwerken. Wij willen daarom afspraken maken met onderwijsinstellingen en het bedrijfsleven om sterker in te kunnen spelen op vraag en aanbod op de arbeidsmarkt, waarbij we de handen met de gemeenten ineenslaan.

Daarom dienen we de volgende motie in:
We roepen het college op om:
Samen met de sociale partners een arbeidsmarkt- en werkgelegenheidspact te sluiten, met bijzondere aandacht voor scholing, zodat iedereen mee kan werken aan een duurzame sociaal-economische toekomst voor Groningen.

Voorzitter,

Nu ruim een jaar geleden zijn we begonnen met het vergaderen in hybride vorm. Een wijze van vergaderen zoals we dit op meerdere plekken zien. We zijn blij dat de spelregels voor de samenleving kunnen worden versoepeld en dat de mensen weer meer vrijheid terugkrijgen om in het nieuwe oude normaal hun sociale leven op te pakken. Tegelijkertijd is er ook de zorg over hoe het na de zomer gaat. Het is en blijft een virus die zich moeilijk laat controleren. Onze wens is dat we volgend jaar weer met 43 statenleden in de zaal het debat kunnen maken.

Tot zover voorzitter